Ethem Nejat
Ethem Nejat
Türkler, kurdukları devletler ve gerçekleştirdikleri medeniyetlerle dünya tarihinde önemli bir yere sahiptir. Biz, Türkçe konuşan ve kendini Türk hisseden herkesi Türk olarak kabul etmekteyiz. Tarihte adında Türk sözcüğü geçen ilk devlet Göktürkler sonra da Türkiye'dir. Kan bağından çok kültürü ön planda tutmaktayız. Zaten Türkler ırkçı bir millet değildir. Hakimiyetleri altında bulunan tüm toplumlara adaletli davranmış din ve dil özgürlüğü gibi birçok haklar tanımışlardır.
II. Meşrutiyet dönemi eğitimcilerimizden Ethem Nejat'ın kaleme aldığı "Türklük Nedir ve Terbiye Yolları" adlı eserini günümüz Türkçesine Faruk Öztürk hazırlarken, kitap Kızılelma Yayıncılık tarafından İstanbul'da Şubat 2001 tarihinde yayımlandı. Sosyalist fikirlere mensup olan olan ve 1919'da İstanbul'da kurulan Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Partisi'ne katılarak partinin İstanbul adayı olan Ethem Nejat, Türk Solu'nun öncülerinden biridir. Bir Türk aydını olan Ethem Nejat'ın bu kıymetli eserinin giriş başlığı "İslâmiyet ve Türklük" başlığını taşımaktadır. Özellikle Osmanlı Türklerini Müslüman ve İslâmiyet hamisi olarak gösteren Ethem Nejat, "Türkler, İslâmiyet'in korunması ve yaşatılması için canını, hayatını varlığını, hissiyatını feda ettiler. Nüfusları azaldı. Aciz, cahil ve fakir kaldılar, toplumsal konumları olduğu yerde saydı" diyor. Türklerin "her zaman fedakarlığı ile öğündüğünü, hiçbir zaman İslâmiyet için akıttığı kandan şikayet etmediğini" anlatan Ethem Nejat, şu gerçeğe de dikkat çekiyor. "Türk, bugün yine Kayı Han'ın altıyüz senelik ecdadından kalan hissiyat, celâdet ve din mirasıyla yaşıyor."
Ethem Nejat'ın "Türklük Nedir ve Terbiye Yolları" adlı eserinde "Türklük-Medrese / İttihad-ı İslâm'a Doğru", "Türklük ve Osmanlılık", "Milli Türk Terbiyesi", "Organsal ve Bedensel Gelişmemiz", "Okullarda Fikir, Ziraat, Ticaret", "Ziraat Terbiyesi" gibi konular bulunuyor. Ethem Nejat, dönemin Türk aydınlarından biri olarak Türk milletinin ve Türk devletinin sorunlarına çözüm bulmaya çalışmaktadır. Türk memleketinde mesleklerin şahı olarak ziraatı gösterirken, düşünce eğitiminde ve genel eğitimde gözetilen amaçta ziraatın zorunlu tutulmasını istemektedir. Memleketimizde çiftçilik ilerlemezse ticari işlemlerde bir durgunluk olacağını anlatan Ethem Nejat, şu görüşleri savunuyor: "Bundan dolayı çiftçilik bizde terakki ve tekamül gayesi olarak algılanmalı ve ona mesleklerin şahı unvanı verilmelidir. Çiftçiliğin önemi ta ilkokullarda beynimize yerleştirilmelidir. Ziraatı okulların programına yerleştirmek için her şeyden önce öğretmen yetiştirilmelidir. Öğretmenler için ise fedakarane ve büyük bir destekle kurulmuş Darülmuallimin'ler gereklidir. Bu öğretmenleri yetiştirecek olan bu okulların programı bütün milli emellerimizle beraber ziraatı da içine almalıdır."
Sağlıklı Nesil
Ethem Nejat, "Okullarda Fikir, Ziraat, Ticaret" başlıklı bölümde ise okumakta amacın "fikri, beyni terbiye etmek, ona düşünebilmek, muhakeme ve mukayese edebilmeye layık ve uygun bir yeti vermek ve insanlık alemi için hazırlamak olduğunu" belirtiyor. Okumak, yazmak denilen özelliğin bilmeye, öğrenmeye, uygarlık aleminde yaşamaya bir araç olduğunu anlatan Ethem Nejat, yoksa tek başına okuma bilmenin hiçbir şey ifade etmediğine dikkat çekiyor. Fikri terbiyenin, esasının beden eğitimi olduğunu belirten Ethem Nejat, "Sağlıklı ve sağlam olmayan bir beyinin eğitimi, sağlam, güçlü, dinç, şen olan bir beyine oranla oldukça zordur" diyor. Ethem Nejat, eserinde mesleki eğitimin önemini de belirtiyor.
Kitabı hazırlayan Faruk Öztürk de, Ethem Nejat hakkında şu yorumda bulunuyor: "Türk eğitim tarihindeki önemini, öncü olduğu birçok uygulama ve düşüncelerinden anlamaktayız. Ethem Nejat'ın fikir öncülüğünü yaptığı, hatta eğitim tarihimizde Köy Enstitülerinin amaçsal temellerini oluşturan tarımsal ağırlıklı eğitim, köye göre eğitim gibi eğitsel ideallerin, onun çalışma ve eserlerinin düşünsel temelini oluşturduğunu görmekteyiz."
Ethem Nejat
II. Meşrutiyet dönemi eğitimcilerimizden. Yaşadığı dönemde eğitimin çağdaşlaştırılması çalışmalarına büyük katkıda bulunmuştur. İstanbul'da doğmuş, 28 Ocak 1921'de Trabzon yakınlarında ölmüştür. Eylül 1918'de Maarif Nezareti tarafından Berlin'e gönderildi. 1919'da İstanbul'a döndüğünde aynı yıl kurulan Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Partisi'ne katılarak partinin İstanbul adayı olmuştur.
Eserleri: Türklük Nedir ve Terbiye Yolları, Çiftlik Müdürü, Yiğit Türkler, Çocukları Nasıl Büyütmeliyiz, Terbiye-i İbtidaiye Islahatı, Mektepçilik